Ktoś zostanie ocalony. Ale czemu on, a nie ja?
Jessica Hausner, reżyserka
Film "LOURDES" opowiada historię pielgrzymki do Lourdes. Wśród pielgrzymów znaleźli się zarówno ludzie cierpiący na różne schorzenia, jak i zdrowi. Wyruszają w tę podróż w nadziei, że znajdą lekarstwo na swe dolegliwości lub spokój ducha. Główna bohaterka, Christine, cierpi na nieuleczalną chorobę, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Towarzyszymy jej podczas tej wędrówki, odkrywając za jej pośrednictwem Lourdes i doświadczając jej głodu towarzystwa innych ludzi. Choroba skazała ją na życie w izolacji, z której teraz próbuje uciec.
UWAGI REŻYSERKI
- Z jednej strony "Lourdes" ukazuje wiarę w łaskawego i wiecznego Boga, z drugiej zaś prezentuje nam świat rządzący się mglistymi i arbitralnymi zasadami. Lourdes to okrutna opowieść - sen lub koszmar. Chorzy i umierający z całego świata wyruszają tam, by odzyskać zdrowie. Liczą na cuda, bo właśnie w Lourdes nadal się one zdarzają. Bóg jest jednak kapryśny - daje i odbiera w zależności od swych zachcianek, a my nie mamy szans na przeniknięcie jego planów. Lourdes jest miejscem, które tętni wiarą w cuda - synonimem nadziei, otuchy i ozdrowienia dla zdesperowanych i umierających. Jednak nadzieja, że nagle, u progu śmierci, wszystko się ułoży, wydaje się absurdalna. Lourdes jest sceną, na której rozgrywa się ludzka komedia: napędzające każdego człowieka pragnienie dobrobytu i satysfakcji życiowej spotyka się tu z niespełnieniem. Paralitycy marzą, by stanąć o własnych nogach, samotni - o przyjaciołach, głodni - o tym, że ktoś ich nakarmi... W Lourdes te uczucia tkwią w katolickim kontekście, lecz zarówno wrażenie, że twoje życie kończy się przed czasem, jak i pragnienie spełnienia są doznaniami uniwersalnymi. "W pewnym sensie wszyscy tkwimy na wózkach inwalidzkich." (Ojciec Nigla).
PYTANIE DO JESSIKI HAUSNER
- Dlaczego osadziła pani swój film w Lourdes?
- Jessica Hausner: Chciałam nakręcić film o cudzie. Cuda stanowią paradoks, pewien wyłom w logicznym cyklu życia i śmierci, zaś oczekiwanie cudu implikuje nadzieję, że wszystko się dobrze skończy i że ktoś nad nami czuwa. Długo szukałam odpowiedniej scenerii. Wybrałam Lourdes, bo chciałam podkreślić to, że pielgrzymi ruszają tam właśnie w nadziei na doświadczenie cudu. Na pierwszy rzut oka można pomyśleć, że cuda są na wskroś pozytywne - weźmy na przykład nagłe ozdrowienie paralityka. Jednak gdy zaczęłam zgłębiać historię takich wydarzeń, natrafiłam na przypadki, w których choroba powracała. Cud okazywał się ulotny. Odzwierciedlenie tego można odnaleźć w arbitralnych, przypadkowych aspektach naszego życia: niektóre rzeczy wydają nam się wspaniałe, wręcz cudowne, lecz z czasem okazują się okropne lub po prostu banalne.
HISTORIA
W 1858 roku, poczynając od 11 lutego, Bernadetcie Soubirous osiemnastokrotnie ukazała się w Grocie Massabielle w Lourdes Dziewica Maryja. Pierwszego marca tego roku, w okolicach dziesiątego objawienia Matki Boskiej, Catherine Latapie - która akurat znajdowała się w grocie Massabielle - doświadczyła cudownego uzdrowienia z paraliżu. Następnego roku profesorowi Vergezowi z wydziału medycyny w Montpellier zlecono obserwację kolejnych uzdrowień. Na przestrzeni czterech lat odnotowano ich siedem. Fakt ten został uznany przez Monsignora Laurence, biskupa Tarbes i Lourdes, za dowód objawienia. Od tego czasu miało tam miejsce tyle uzdrowień, że Lourdes zasłynęło na cały świat. Papież Pius X zlecił zbadanie najbardziej spektakularnych przypadków. W Lourdes ustanowiono Urząd Medycznego Nadzoru Sanktuariów, ze stałym lekarzem. Rejestruje ono zgłoszenia cudownych uzdrowień i weryfikuje ich autentyczność - czego wymaga kościół, zanim orzeknie o zaistnieniu cudu. Dochodzenia te nadzoruje Międzynarodowy Komitet Medyczny w Lourdes (Comité International de Lourdes - C.M.I.L.), obecnie składający się z 20 członków - wybitnych specjalistów w swych dziedzinach - którzy badają wszystkie przypadki zgłoszone do Urzędu. Naukowcy i lekarze skupieni w C.M.I.L. skrupulatnie analizują historię medyczną danej osoby, zarówno sprzed uzdrowienia, jak i po nim - zwłaszcza przypadki, w których statystyczne prawdopodobieństwo poprawy zdrowia było niskie, a pacjent nie otrzymał jeszcze najskuteczniejszej z dostępnych kuracji. Zebrane przez nich informacje prezentowane są na dorocznym spotkaniu C.M.I.L., na którym dochodzi także do dokładnego przebadania uzdrowionego i rozmowy z nim. Możliwe jest więc, że cudowne uzdrowienie zostanie wytłumaczone przyczynami medycznymi. W 2008 do Urzędu Medycznego Nadzoru Sanktuariów zgłosiło się sześćdziesiąt osób twierdzących, że doświadczyły cudownego uzdrowienia. Na ostatnim spotkaniu C.M.I.L. w listopadzie 2008 zbadano pięć takich przypadków. Od chwili ustanowienia Urzędu potwierdzono niemal 7000 uzdrowień. Kościół uznał 66 z nich za cudy i to on, a nie C.M.I.L., orzeka o ich zaistnieniu (medycyna nie zna pojęcia cudu). Według kościelnej definicji, uzdrowienie musi spełniać dwie przesłanki, by zostać uznane cudownym: po pierwsze musi do niego dojść w nadzwyczajny i nieprzewidywalny sposób, a po drugie - musi ono mieć miejsce w kontekście religijnym, przykładowo w Lourdes. By stwierdzić, czy dane uzdrowienie ma cechy cudu w parafii, w której do niego doszło, powołuje się komisję pod nadzorem biskupa, która ocenia je pod każdym kątem - fizycznym, psychicznym i duchowym - biorąc pod uwagę zarówno negatywne (np. ekshibicjonizm) jak i pozytywne (np. nagrody duchowe) strony danego wydarzenia.
